Molekulyar-Fizika

7-laboratoriya ishi · mashq

Barometrik formula: havoning molyar massasini balandlik boʻyicha aniqlash

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Balandlik ortishi bilan atmosfera bosimining eksponensial kamayishini oʻlchab, barometrik formula yordamida havoning oʻrtacha molyar massasini topish.

Nazariya

Gravitatsiya maydonida temperatura bir xil boʻlgan gaz uchun bosim balandlik boʻyicha eksponensial kamayadi (barometrik formula): p=p0 e−Mgh/(RT)p = p_0\,e^{-Mgh/(RT)}.

Bu formula Bolsman taqsimotining natijasi: zarralar potensial energiyasi mghmgh boʻlgan joyda konsentratsiya e−mgh/(kT)e^{-mgh/(kT)} marta kamayadi.

Formulani logarifmlab, havoning molyar massasini topamiz: M=R T ln⁡(p0/p)g hM = \dfrac{R\,T\,\ln(p_0/p)}{g\,h}. Hisoblashda MM ni g/mol da olish uchun natijani 1000 ga koʻpaytiring.

Ish tartibi

  1. Yer sirtidagi bosim p0p_0 va havo temperaturasi TT ni jadvaldagi qurilma maʼlumotlaridan yozib oling.
  2. Aerostatni turli balandliklarga (500 m dan 4000 m gacha) koʻtaring; har balandlikda hh va pp ni yozib oling.
  3. Kamida 5 ta balandlikda oʻlchang. Balandliklar bir-biridan sezilarli farq qilsin.
  4. Har qator uchun MiM_i ni g/mol da hisoblang, oʻrtacha qiymatni toping va jadval qiymati (28,97 g/mol) bilan solishtiring.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun Mi=R T ln⁡(p0/pi)g hiM_i = \dfrac{R\,T\,\ln(p_0/p_i)}{g\,h_i} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

ΔM=1n∑∣Mi−Mˉ∣\Delta M = \frac{1}{n}\sum |M_i - \bar{M}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Barometrik formula: havoning molyar massasini balandlik boʻyicha aniqlash — Molekulyar-Fizika