Molekulyar-Fizika

Mashq rejimi

Virtual laboratoriya

Qurilmani oʻzingiz boshqarasiz: oʻlchaysiz, jadvalni toʻldirasiz, oʻrtacha qiymat va xatolikni hisoblab, natijani shu yerda tekshirasiz. Bu yerdagi ishlar saqlanmaydi — baholanadigan hisobot kurs darsidagi topshiriq orqali topshiriladi.

  1. Boyl–Mariott qonunini tekshirish va gaz miqdorini aniqlash

    Oʻzgarmas temperaturada gaz bosimining hajmga bogʻliqligini oʻrganish, pV=constpV = \text{const} ekanini tekshirish va silindrdagi gaz miqdorini topish.

    3 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  2. Kleman–Dezorm usulida adiabata koʻrsatkichini aniqlash

    Gazning issiqlik sigʻimlari nisbati γ=Cp/CV\gamma = C_p/C_V ni adiabatik kengayish orqali aniqlash va uni molekula erkinlik darajalari bilan solishtirish.

    3 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  3. Stoks usulida suyuqlikning ichki ishqalanish koeffitsiyentini aniqlash

    Suyuqlikda tushayotgan sharcha harakatini kuzatib, glitserinning dinamik qovushoqligi η\eta ni aniqlash.

    5 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  4. Tomchi uzilish usulida suyuqlikning sirt taranglik koeffitsiyentini aniqlash

    Kapillyar uchidan uzilayotgan tomchilar massasini oʻlchab, suyuqlikning sirt taranglik koeffitsiyenti σ\sigma ni aniqlash.

    3 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  5. Qattiq jismning chiziqli kengayish koeffitsiyentini aniqlash

    Isitilgan metall sterjen uzayishini oʻlchab, chiziqli kengayish koeffitsiyenti α\alpha ni topish va jadval yordamida metallni aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  6. Yogʻ pardasi usulida molekula oʻlchamini aniqlash

    Suv betiga tomizilgan yogʻ kislotasi eritmasi hosil qilgan bir molekulali qatlam yuzasini oʻlchab, molekula oʻlchamini (∼10−9\sim 10^{-9} m) aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  7. Barometrik formula: havoning molyar massasini balandlik boʻyicha aniqlash

    Balandlik ortishi bilan atmosfera bosimining eksponensial kamayishini oʻlchab, barometrik formula yordamida havoning oʻrtacha molyar massasini topish.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  8. Molekulalarning tezliklar boʻyicha taqsimoti: temperaturani aniqlash

    Tezlik selektori yordamida gaz molekulalarining tezliklar boʻyicha taqsimotini oʻlchash va uning shakli bilan gazning temperaturasini topish.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  9. Joul tajribasi: ish va issiqlik miqdori, suvning solishtirma issiqlik sigʻimi

    Tushuvchi yuklarning mexanik ishi suvni isitishini koʻrsatish (termodinamikaning I qonuni) va shu orqali suvning solishtirma issiqlik sigʻimini aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  10. Gazning issiqlik sigʻimi va molekulaning erkinlik darajalari

    Berk idishdagi gazni elektr isitgich bilan isitib, bosim ortishiga qarab erkinlik darajalari soni ii ni aniqlash va gazning molekulyar tuzilishi haqida xulosa qilish.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  11. Molekulalarning oʻrtacha erkin yugurish yoʻlini dasta susayishi orqali aniqlash

    Siyraklashtirilgan gazdan oʻtayotgan molekulyar dasta intensivligining susayishini oʻlchab, oʻrtacha erkin yugurish yoʻli λ\lambda ni topish va uni bosim bilan bogʻlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  12. Gazlar diffuziyasi: Graham qonuni va nomaʼlum gazning molyar massasi

    Ikki gazning naychada bir-biriga qarab diffuziyalanishi tezligini solishtirib, nomaʼlum gazning molyar massasini aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  13. Karno sikli: issiqlik mashinasi va nomaʼlum isitkich temperaturasi

    Ideal issiqlik mashinasining isitkichdan olgan va sovitkichga bergan issiqligini oʻlchab, Karno sikli FIK ni va isitkichning nomaʼlum temperaturasini aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  14. Real gaz: Van-der-Vaals tenglamasi va molekulalararo tortishish

    Bir mol real gazning bosimi va hajmini oʻlchab, ideal gaz tenglamasidan chetlanishni koʻrish va Van-der-Vaals tenglamasidagi aa tuzatmani aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash

  15. Joul–Tomson effekti: drossel orqali kengayishda gaz temperaturasining oʻzgarishi

    Gaz gʻovak toʻsiq (drossel) orqali kengayganda temperaturasining oʻzgarishini oʻlchab, differensial Joul–Tomson koeffitsiyenti μ\mu ni topish va gazni aniqlash.

    4 ta jihoz · 5–12 oʻlchash