5-laboratoriya ishi · mashq
Qattiq jismning chiziqli kengayish koeffitsiyentini aniqlash
Ishning maqsadi
Isitilgan metall sterjen uzayishini oʻlchab, chiziqli kengayish koeffitsiyenti ni topish va jadval yordamida metallni aniqlash.
Nazariya
Qattiq jism isitilganda atomlar orasidagi oʻrtacha masofa ortadi va jism uzayadi. Kichik temperatura oraligʻida uzayish temperatura oʻzgarishiga proporsional: .
Demak , bu yerda — boshlangʻich uzunlik, — boshlangʻich temperatura.
Ayrim metallar uchun , : poʻlat — 12, mis — 17, latun — 19, alyuminiy — 23.
Sterjen suvdan sekinroq isiydi. Shuning uchun termometr koʻrsatkichi bilan indikator koʻrsatkichi turgʻunlashguncha kutish kerak.
Ish tartibi
- Isitgichda temperaturani belgilang (40–95 °C).
- Termometr va indikator koʻrsatkichlari toʻxtaguncha kuting, soʻng va ni yozib oling.
- Temperaturani oshirib, kamida 5 ta nuqtada oʻlchang.
- Har qator uchun ni birligida hisoblang. Xulosada sterjen qaysi metalldan ekanini aniqlang.
Virtual qurilma
Oʻlchash va hisoblash jadvali
Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).
Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.
Natija
—
0 belgi (kamida 40)