Molekulyar-Fizika

6-laboratoriya ishi · mashq

Yogʻ pardasi usulida molekula oʻlchamini aniqlash

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Suv betiga tomizilgan yogʻ kislotasi eritmasi hosil qilgan bir molekulali qatlam yuzasini oʻlchab, molekula oʻlchamini (∼10−9\sim 10^{-9} m) aniqlash.

Nazariya

Yogʻ kislotasining spirtdagi eritmasi suv betiga tomizilganda spirt erib ketadi, kislota esa suv sirtida yupqa qatlam hosil qilib yoyiladi. Qatlam eng yupqa boʻlganda — bir molekula qalinligida — yoyilish toʻxtaydi.

Demak qatlam qalinligi dd molekula oʻlchamiga teng: d=VSd = \dfrac{V}{S}. Bu yerda VV — tomchidagi sof kislota hajmi, SS — dogʻ yuzasi.

Sof kislota hajmi: V=n V1 cV = n\,V_1\,c, bu yerda nn — tomchilar soni, V1V_1 — bitta tomchi hajmi, cc — eritma konsentratsiyasi (hajmiy ulush). Yuza: S=πD24S = \dfrac{\pi D^2}{4}.

Ish tartibi

  1. Kyuvetaga kukun sepilgan suvga eritmadan bitta tomchi tomizing. Dogʻ yoyilib toʻxtashini kuting.
  2. Oʻlchov halqasini dogʻ chetiga moslab qoʻying va DD ni sm da oʻqing.
  3. Tomchilar sonini (n=1,2,3n = 1, 2, 3) oʻzgartirib, kamida 5 ta oʻlchash bajaring (har safar kyuvetani tozalang).
  4. Har qator uchun did_i ni nm da hisoblang (VV ni m³ ga, DD ni m ga oʻtkazing).

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun di=4 niV1cπDi 2d_i = \dfrac{4\,n_i V_1 c}{\pi D_i^{\,2}} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

Δd=1n∑∣di−dˉ∣\Delta d = \frac{1}{n}\sum |d_i - \bar{d}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Yogʻ pardasi usulida molekula oʻlchamini aniqlash — Molekulyar-Fizika