Molekulyar-Fizika

13-laboratoriya ishi · mashq

Karno sikli: issiqlik mashinasi va nomaʼlum isitkich temperaturasi

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Ideal issiqlik mashinasining isitkichdan olgan va sovitkichga bergan issiqligini oʻlchab, Karno sikli FIK ni va isitkichning nomaʼlum temperaturasini aniqlash.

Nazariya

Karno sikli ikki izoterma va ikki adiabatadan iborat. Izotermik kengayishda gaz isitkichdan QhQ_h oladi, izotermik siqilishda sovitkichga QcQ_c beradi. Bir siklda ish A=Qh−QcA = Q_h - Q_c.

Termik FIK η=AQh=1−QcQh\eta = \dfrac{A}{Q_h} = 1 - \dfrac{Q_c}{Q_h}. Ideal Karno mashinasi uchun η=1−TcTh\eta = 1 - \dfrac{T_c}{T_h}.

Ikkala ifodani tenglashtirib, QhQc=ThTc\dfrac{Q_h}{Q_c} = \dfrac{T_h}{T_c} ni olamiz. Demak isitkich temperaturasi Th=Tc QhQcT_h = T_c\,\dfrac{Q_h}{Q_c} (entropiyaning saqlanishi: QhTh=QcTc\dfrac{Q_h}{T_h} = \dfrac{Q_c}{T_c}).

Hech qanday issiqlik mashinasining FIK i bir xil ThT_h va TcT_c dagi Karno mashinasidan yuqori boʻla olmaydi — bu termodinamikaning II qonuni.

Ish tartibi

  1. Sovitkich temperaturasi TcT_c ni termometrdan yozib oling (isitkichniki nomaʼlum).
  2. Mashinani ishga tushiring va bir necha sikl bajarilgach, sanagichlardan QhQ_h va QcQ_c ni yozib oling.
  3. Turli sikllar soni (1 dan 20 gacha) bilan kamida 5 ta oʻlchash bajaring.
  4. Har qator uchun Th,iT_{h,i} ni hisoblang. Xulosada FIK η\eta ni topib, uni 1−Tc/Th1 - T_c/T_h bilan solishtiring.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun Th,i=Tc Qh,iQc,iT_{h,i} = T_c\,\dfrac{Q_{h,i}}{Q_{c,i}} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

\Delta T_h = \frac{1}{n}\sum |T_h_i - \bar{T_h}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Karno sikli: issiqlik mashinasi va nomaʼlum isitkich temperaturasi — Molekulyar-Fizika