Molekulyar-Fizika

1-laboratoriya ishi · mashq

Boyl–Mariott qonunini tekshirish va gaz miqdorini aniqlash

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Oʻzgarmas temperaturada gaz bosimining hajmga bogʻliqligini oʻrganish, pV=constpV = \text{const} ekanini tekshirish va silindrdagi gaz miqdorini topish.

Nazariya

Massasi va temperaturasi oʻzgarmas gaz uchun bosim hajmga teskari proporsional: p1V1=p2V2p_1V_1 = p_2V_2. Bu Boyl–Mariott qonuni — izotermik jarayon.

Mendeleyev–Klapeyron tenglamasidan pV=νRTpV = \nu RT, demak har bir oʻlchashdagi pVpV koʻpaytmasidan gaz miqdorini topish mumkin: ν=pVRT\nu = \dfrac{pV}{RT}.

Birliklar: pp — kPa, VV — ml boʻlsa, pVpV millijoulda chiqadi va ν\nu millimolda olinadi: ν [mmol]=p [kPa]⋅V [ml]R T\nu\,[\text{mmol}] = \dfrac{p\,[\text{kPa}]\cdot V\,[\text{ml}]}{R\,T}.

Ish tartibi

  1. Termometrdan xona temperaturasini yozib oling (u oʻzgarmaydi).
  2. Porshenni 20 ml dan 60 ml gacha boʻlgan turli holatlarga qoʻying va har safar manometr koʻrsatkichini oling.
  3. Kamida 5 ta oʻlchash bajaring; hajmlar bir-biridan farq qilsin.
  4. Har qator uchun νi\nu_i ni hisoblang, soʻng oʻrtacha qiymat va oʻrtacha absolyut xatolikni toping.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun νi=piViR T\nu_i = \dfrac{p_i V_i}{R\,T} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

Δν=1n∑∣νi−νˉ∣\Delta \nu = \frac{1}{n}\sum |\nu_i - \bar{\nu}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Boyl–Mariott qonunini tekshirish va gaz miqdorini aniqlash — Molekulyar-Fizika