Molekulyar-Fizika

12-laboratoriya ishi · mashq

Gazlar diffuziyasi: Graham qonuni va nomaʼlum gazning molyar massasi

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Ikki gazning naychada bir-biriga qarab diffuziyalanishi tezligini solishtirib, nomaʼlum gazning molyar massasini aniqlash.

Nazariya

Naychaning bir uchida ammiak, ikkinchisida nomaʼlum gaz boʻlsa, gazlar bir-biriga qarab diffuziyalanadi va uchrashgan joyida oq tuz (NH₄X) halqasi hosil boʻladi.

Diffuziya tezligi molekulalar issiqlik harakati tezligiga proporsional: v∼1/Mv \sim \sqrt{1/M} (Graham qonuni). Shuning uchun gazlar bosib oʻtgan masofalar nisbati l1l2=M2M1\dfrac{l_1}{l_2} = \sqrt{\dfrac{M_2}{M_1}}.

Ammiak (M1=17,03M_1 = 17{,}03 g/mol) bosib oʻtgan masofa ll, nomaʼlum gaz — L−lL - l boʻlsa: Mx=M1(lL−l)2M_x = M_1\left(\dfrac{l}{L - l}\right)^2.

Bu ideal model: haqiqiy tajribada molekulalar bir-biri bilan toʻqnashadi, shuning uchun tenglik taxminiy. Biz uni sinab koʻramiz.

Ish tartibi

  1. Naychaning uzunligi LL ni tanlang (50–100 sm) va ikkala paxtani bir vaqtda uchlariga qoʻying.
  2. Oq halqa hosil boʻlgach, uning ammiak paxtasidan masofasi ll ni chizgʻich bilan oʻlchang.
  3. Turli LL da kamida 5 marta takrorlang.
  4. Har qator uchun Mx,iM_{x,i} ni hisoblang va natijani jadval qiymatlariga (HCl 36,5; HBr 80,9; HI 127,9) solishtirib, gazni aniqlang.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun Mx,i=MNH3(liLi−li)2M_{x,i} = M_{\text{NH}_3}\left(\dfrac{l_i}{L_i - l_i}\right)^2 ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

\Delta M_x = \frac{1}{n}\sum |M_x_i - \bar{M_x}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Gazlar diffuziyasi: Graham qonuni va nomaʼlum gazning molyar massasi — Molekulyar-Fizika