8-laboratoriya ishi · mashq
Molekulalarning tezliklar boʻyicha taqsimoti: temperaturani aniqlash
Ishning maqsadi
Tezlik selektori yordamida gaz molekulalarining tezliklar boʻyicha taqsimotini oʻlchash va uning shakli bilan gazning temperaturasini topish.
Nazariya
Selektor faqat tanlangan tezlik atrofidagi molekulalarni oʻtkazadi, detektor toki esa shu tezlikli molekulalar soniga proporsional: (Maksvell taqsimoti).
Ikki xil tezlik uchun tokni oʻlchab, ni yoʻqotamiz: .
Bundan temperatura: . Nuqtalar bir-biridan uzoq boʻlsa, xatolik kichik chiqadi (masalan, ).
Eng ehtimolli tezlik egri chiziq maksimumida: . Temperatura ortsa, maksimum katta tezlik tomonga siljiydi va pasayadi.
Ish tartibi
- Selektor tezligini sozlab, egri chiziq shaklini kuzating (integratsiya vaqti uzoq boʻlsa, shovqin kamayadi).
- Ikkita oʻlchash bajaring: kichik tezlikda () va katta tezlikda (). Jadvalga oxirgi ikki oʻlchash yoziladi.
- Kamida 5 ta qator uchun takrorlang (har safar boshqa tezlik juftliklarini tanlang).
- Har qator uchun ni hisoblang; — gaz molekulasining massasi (qurilma maʼlumotlarida).
Virtual qurilma
Oʻlchash va hisoblash jadvali
Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).
Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.
Natija
—
0 belgi (kamida 40)