Molekulyar-Fizika

8-laboratoriya ishi · mashq

Molekulalarning tezliklar boʻyicha taqsimoti: temperaturani aniqlash

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Tezlik selektori yordamida gaz molekulalarining tezliklar boʻyicha taqsimotini oʻlchash va uning shakli bilan gazning temperaturasini topish.

Nazariya

Selektor faqat tanlangan vv tezlik atrofidagi molekulalarni oʻtkazadi, detektor toki esa shu tezlikli molekulalar soniga proporsional: I(v)=A v2 e−mv2/(2kT)I(v) = A\,v^2\,e^{-mv^2/(2kT)} (Maksvell taqsimoti).

Ikki xil tezlik uchun tokni oʻlchab, AA ni yoʻqotamiz: ln⁡I1I2=2ln⁡v1v2+m2kT (v22−v12)\ln\dfrac{I_1}{I_2} = 2\ln\dfrac{v_1}{v_2} + \dfrac{m}{2kT}\,(v_2^2 - v_1^2).

Bundan temperatura: T=m (v22−v12)2k [ln⁡(I1/I2)+2ln⁡(v2/v1)]T = \dfrac{m\,(v_2^2 - v_1^2)}{2k\,\bigl[\ln(I_1/I_2) + 2\ln(v_2/v_1)\bigr]}. Nuqtalar bir-biridan uzoq boʻlsa, xatolik kichik chiqadi (masalan, v2≈4v1v_2 \approx 4v_1).

Eng ehtimolli tezlik egri chiziq maksimumida: veh=2kT/mv_{eh} = \sqrt{2kT/m}. Temperatura ortsa, maksimum katta tezlik tomonga siljiydi va pasayadi.

Ish tartibi

  1. Selektor tezligini sozlab, egri chiziq shaklini kuzating (integratsiya vaqti uzoq boʻlsa, shovqin kamayadi).
  2. Ikkita oʻlchash bajaring: kichik tezlikda (v1v_1) va katta tezlikda (v2≈3–4 v1v_2 \approx 3\text{–}4\,v_1). Jadvalga oxirgi ikki oʻlchash yoziladi.
  3. Kamida 5 ta qator uchun takrorlang (har safar boshqa tezlik juftliklarini tanlang).
  4. Har qator uchun TiT_i ni hisoblang; mm — gaz molekulasining massasi (qurilma maʼlumotlarida).

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun Ti=m (v22−v12)2k [ln⁡(I1/I2)+2ln⁡(v2/v1)]T_i = \dfrac{m\,(v_2^2 - v_1^2)}{2k\,\bigl[\ln(I_1/I_2) + 2\ln(v_2/v_1)\bigr]} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

ΔT=1n∑∣Ti−Tˉ∣\Delta T = \frac{1}{n}\sum |T_i - \bar{T}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Molekulalarning tezliklar boʻyicha taqsimoti: temperaturani aniqlash — Molekulyar-Fizika