14-laboratoriya ishi · mashq
Real gaz: Van-der-Vaals tenglamasi va molekulalararo tortishish
Ishning maqsadi
Bir mol real gazning bosimi va hajmini oʻlchab, ideal gaz tenglamasidan chetlanishni koʻrish va Van-der-Vaals tenglamasidagi tuzatmani aniqlash.
Nazariya
Real gazda molekulalar oʻz hajmiga ega va bir-birini tortadi. Van-der-Vaals tenglamasi 1 mol uchun: .
— molekulalarning oʻz hajmi hisobiga tuzatma ( dan ayriladi), — tortishish natijasida paydo boʻlgan ichki bosim ( ga qoʻshiladi). Tortishish bosimni kamaytiradi, oʻz hajmi esa oshiradi, shuning uchun real gazning bosimi dan farq qiladi.
Tenglamadan ni topamiz: . Bu yerda , qurilma maʼlumotlarida beriladi.
ni aniq topish uchun gaz zich boʻlishi kerak (kichik ): katta hajmda tuzatma kichik va u oʻlchash xatoligi ichida yoʻqoladi.
Ish tartibi
- Termostat temperaturasi ni 290–420 K orasida tanlang.
- Porshenni siljitib, hajmni ni 0,25–2,0 l/mol orasida oʻzgartiring; har holatda manometr koʻrsatgan ni yozib oling.
- Kamida 5 ta oʻlchash bajaring. Qaysi hajmlarda aniqroq chiqishini kuzating (grafikdagi ideal gaz chizigʻi bilan solishtiring).
- Har qator uchun ni l²·bar/mol² da hisoblang va jadval qiymatlari bilan solishtirib, gaz turini aniqlang.
Virtual qurilma
Oʻlchash va hisoblash jadvali
Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).
Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.
Natija
—
0 belgi (kamida 40)