Molekulyar-Fizika

14-laboratoriya ishi · mashq

Real gaz: Van-der-Vaals tenglamasi va molekulalararo tortishish

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Bir mol real gazning bosimi va hajmini oʻlchab, ideal gaz tenglamasidan chetlanishni koʻrish va Van-der-Vaals tenglamasidagi aa tuzatmani aniqlash.

Nazariya

Real gazda molekulalar oʻz hajmiga ega va bir-birini tortadi. Van-der-Vaals tenglamasi 1 mol uchun: (p+aV2)(V−b)=RT\left(p + \dfrac{a}{V^2}\right)(V - b) = RT.

bb — molekulalarning oʻz hajmi hisobiga tuzatma (VV dan ayriladi), a/V2a/V^2 — tortishish natijasida paydo boʻlgan ichki bosim (pp ga qoʻshiladi). Tortishish bosimni kamaytiradi, oʻz hajmi esa oshiradi, shuning uchun real gazning bosimi RT/VRT/V dan farq qiladi.

Tenglamadan aa ni topamiz: a=V2(RTV−b−p)a = V^2\left(\dfrac{RT}{V - b} - p\right). Bu yerda R=0,0831 l⋅bar/(mol⋅K)R = 0{,}0831\ \text{l}\cdot \text{bar/(mol}\cdot \text{K)}, bb qurilma maʼlumotlarida beriladi.

aa ni aniq topish uchun gaz zich boʻlishi kerak (kichik VV): katta hajmda tuzatma kichik va u oʻlchash xatoligi ichida yoʻqoladi.

Ish tartibi

  1. Termostat temperaturasi TT ni 290–420 K orasida tanlang.
  2. Porshenni siljitib, hajmni VV ni 0,25–2,0 l/mol orasida oʻzgartiring; har holatda manometr koʻrsatgan pp ni yozib oling.
  3. Kamida 5 ta oʻlchash bajaring. Qaysi hajmlarda aa aniqroq chiqishini kuzating (grafikdagi ideal gaz chizigʻi bilan solishtiring).
  4. Har qator uchun aia_i ni l²·bar/mol² da hisoblang va jadval qiymatlari bilan solishtirib, gaz turini aniqlang.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun ai=Vi 2(R TiVi−b−pi)a_i = V_i^{\,2}\left(\dfrac{R\,T_i}{V_i - b} - p_i\right) ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

Δa=1n∑∣ai−aˉ∣\Delta a = \frac{1}{n}\sum |a_i - \bar{a}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Real gaz: Van-der-Vaals tenglamasi va molekulalararo tortishish — Molekulyar-Fizika