Molekulyar-Fizika

10-laboratoriya ishi · mashq

Gazning issiqlik sigʻimi va molekulaning erkinlik darajalari

Yangi sharoit

Ishning maqsadi

Berk idishdagi gazni elektr isitgich bilan isitib, bosim ortishiga qarab erkinlik darajalari soni ii ni aniqlash va gazning molekulyar tuzilishi haqida xulosa qilish.

Nazariya

Hajm oʻzgarmas (V=constV = \text{const}) boʻlsa gaz ish bajarmaydi va berilgan issiqlik faqat ichki energiyani oshiradi: Q=ν CV ΔTQ = \nu\,C_V\,\Delta T, bunda CV=i2RC_V = \dfrac{i}{2}R.

Mendeleyev–Klapeyron tenglamasidan νR ΔT=V Δp\nu R\,\Delta T = V\,\Delta p. Demak Q=i2 V ΔpQ = \dfrac{i}{2}\,V\,\Delta p.

Isitgich quvvati PP va vaqt tt boʻyicha Q=P tQ = P\,t, shuning uchun i=2 P tV Δpi = \dfrac{2\,P\,t}{V\,\Delta p}. Gaz miqdorini bilish shart emas.

Bir atomli gaz i=3i = 3, qattiq ikki atomli i=5i = 5, koʻp atomli i=6i = 6. Birliklar: PP — W, tt — s, VV — litr, Δp\Delta p — kPa boʻlsa, VΔpV\Delta p joulda chiqadi.

Ish tartibi

  1. Isitgichni yoqing va sekundomer bilan vaqtni kuzating; kerakli vaqtda isitgichni oʻchiring.
  2. Isitgich oʻchgach, manometr koʻrsatkichi turgʻunlashguncha kuting va tt hamda Δp=p−p0\Delta p = p - p_0 ni yozing.
  3. Turli vaqtlar (5–40 s) bilan kamida 5 ta oʻlchash bajaring (har safar gazni dastlabki holatga qaytaring).
  4. Har qator uchun iki_k ni hisoblang va natija qaysi butun songa yaqinligini aytib, gaz turini aniqlang.

Virtual qurilma

Qurilma yuklanmoqda…

Oʻlchash va hisoblash jadvali

Qurilmadagi «Jadvalga yozish» tugmasi koʻrsatkichlarni shu yerga qoʻshadi. Har qator uchun ik=2 P tkV Δpki_k = \dfrac{2\,P\,t_k}{V\,\Delta p_k} ni oʻzingiz hisoblang (kamida 5 ta oʻlchash).

Hali oʻlchash yoʻq. Yuqoridagi qurilmada oʻlchang va «Jadvalga yozish» ni bosing.

Natija

Δi=1n∑∣ii−iˉ∣\Delta i = \frac{1}{n}\sum |i_i - \bar{i}|

Nisbiy xatolik ε=Δ/xˉ\varepsilon = \Delta/\bar{x}

—

0 belgi (kamida 40)

Gazning issiqlik sigʻimi va molekulaning erkinlik darajalari — Molekulyar-Fizika